David Hamilton (1933-2016): fotograaf die van z’n voetstuk viel

Foto: François Besch @ Wikimedia Commons.

Eind vorig week overleed glamourfotograaf David Hamilton op 83-jarige leeftijd. Volgens nog onbewezen geruchten heeft hij zelf een eind aan zijn leven gemaakt. Eerlijk gezegd wist ik niet eens dat hij nog leefde, en zelf was ik nooit zo’n fan van zijn werk. Té erotische foto’s van té jonge modellen, en dan ook nog eens opgedist met de gulle dosis soft focus die z’n handelsmerk was. Dergelijke foto’s waren na zijn bloeitijd in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw uit de mode geraakt, maar het afgelopen decennium beleefden Hamilton en zijn stijl een zekere comeback. Ironisch genoeg lijkt dit ook aan zijn ondergang te hebben bijgedragen. Erotische foto’s van jonge meisjes liggen nu aanmerkelijk gevoeliger dan toen. Een paar maanden geleden beschuldigden diverse oud-modellen de fotograaf ervan dat hij ze indertijd, als minderjarigen, had verkracht. Hamilton ontkende alle beschuldigingen en dreigde met juridische stappen. Niet uitgesloten kan worden dat de druk hem linksom of rechtsom te veel is geworden.

Daaruit mag je niet voetstoots concluderen dat hij wel schuldig zal zijn geweest. Nadat figuren als Robert M. jarenlang de vreselijkste dingen konden doen en zelfs de katholieke kerk van haar voetstuk is gevallen, zijn we heel alert op dit soort zaken. Soms misschien zelfs wel té alert, want niet iedere priester is natuurlijk automatisch een pedofiel. Anderzijds zijn er talloze voorbeelden bekend van kindermisbruikers die tot voor kort ongestoord hun gang konden gaan, vooral als ze rijk en beroemd waren. Denk alleen maar aan iemand als BBC-superster Jimmy Savile, maar ook menige rockster of filmheld zal zich wel eens vergrepen hebben aan minderjarige groupies. In het kielzog van de seksuele revolutie van de jaren zestig keek men niet zo nauw. En daarvan plukken slachtoffers én daders nu de wrange vruchten.

De tijden zijn veranderd, en tot op zekere hoogte is dat maar goed ook. Zelfs een toch behoorlijk feministisch georiënteerde regisseur als Nouchka van Brakel maakte eind jaren zeventig een film als Het debuut, waarnaar je – ik althans – niet meer kunt kijken zonder kromme tenen. Vergelijk zoiets eens met Hard Candy van zo’n tien jaar terug, waarin een Oscarwaardige Ellen Page niet bepaald zachtzinnig afrekent met een pedofiel – toevallig of niet toevallig fotograaf van professie. Er zijn méér dingen veranderd behalve onze kijk op dit soort ‘relaties’, de afgelopen decennia. De meeste mannen in de ‘beschaafde’ wereld weten inmiddels wel dat een vrouw die nee zegt, ook nee bedoelt, en de modewereld is letterlijk en figuurlijk volwassener geworden sinds men afscheid heeft genomen van de akelig jonge (én akelig magere) modellen van weleer. Daardoor zijn de modellen van vandaag ook weerbaarder tegen ongewenste intimiteiten. En als iemand zich toch niet weet te gedragen, is dat dankzij de alomtegenwoordige mobieltjes meteen wereldnieuws.

Of David Hamilton schuldig was of niet, zou ik voorshands echt niet weten. Alleen al omdat je niet zomaar het werk van een kunstenaar – schilder, schrijver of fotograaf – kunt zien als het verlengstuk van diens privéleven. Maar het is wel iets wat ik – en velen met mij – wíllen weten, dus deze kwestie zal tot de bodem moeten worden uitgezocht. Het is jammer dat de beschuldigingen niet eerder naar buiten kwamen, want een postuum proces verdient nooit een schoonheidsprijs. Verder kan iedere mode(l)fotograaf nog steeds de wijze woorden van Erwin Olaf ter harte nemen: “Versieren doe je maar in de kroeg.” Voorkomen is en blijft beter dan genezen.

Update: vandaag in NRC Next onder een heel toepasselijke kop nog een nabeschouwing over deze geschiedenis plus de historische context. Dat Hamilton zelfmoord heeft gepleegd, staat volgens de schrijver inmiddels vast, en de man schijnt bij leven geen geheim te hebben gemaakt van zijn pedofiele gevoelens. Of hij die gevoelens ook in daden heeft omgezet – want daar gaat het uiteindelijk om -, blijft vooralsnog een open vraag. 

Lees ook:‘Smartphone loopt achterstand steeds verder in’
Lees ook:Portretfoto’s: stel mensen op hun gemak
Lees ook:Francesca Woodman – On Being an Angel
Lees ook:World Press Photo: Balance
Lees ook:Zomertijd staat weer op de stoep

6 reacties op “David Hamilton (1933-2016): fotograaf die van z’n voetstuk viel

  1. Ton C. Kroon

    De titel van dit stuk wordt door de inhoud tegengesproken. Het zijn dit soort napraatbetogen die reputaties om zeep helpen. En sterker nog: het is niet uit te sluiten dat het vooruitzicht op dit soort artikelen is dat iemand ertoe kan brengen zichzelf van het leven te beroven. Als je weet dat dit niet meer op zal houden, en je hebt een redelijk leven gehad, waarom zou je het laatste stukje dan laten vergallen…?

    Tot de bodem uitzoeken? Een dode kun je niet vervolgen. Het is het woord van ‘de slachtoffers’ tegen het woord van een dode fotograaf. Wordt niks meer. En dus moet je het daar laten. Wie zich misbruikt heeft gevoeld heeft heel veel tijd gehad om zich te beklagen en voor zover dat gebeurd is heeft nooit tot iets geleid zover mij bekend.

    Laten we de man waarderen of afrekenen op zijn fotografische prestaties. En dan moet ik zeggen: ik was nooit erg onder de indruk van zijn werk met modellen. Maar hij had een extreem breed geaccepteerde stijl waar het op lichte erotiek aankomt. Een stijl die een uitvloeisel was uit de tijdsgeest. Een vrijheid in denken en handelen waar wij vandaag de dag nog uitsluitend met verwondering op terug kijken. En verbazing! Verbazing over de wijze waarop wij ons hebben omgevormd tot bange mensen tussen beklemmende grenzen…

      /   Beantwoorden  / 
  2. Raymond Harper

    Voor alle duidelijkheid: ik praat niemand na en ik wijs evenmin met een vingertje richting de dode. En ik heb, meen ik althans, heel duidelijk gemaakt dat ook ik liever had gezien dat de beschuldigingen eerder naar buiten waren gebracht. Alleen al omdat ze nu misschien zijn verjaard.

    Nu kent de hele affaire op zijn minst één slachtoffer, namelijk de beschuldigde. Dat lijkt me op zichzelf al afdoende reden om de zaak niet te laten rusten. En stel dat de beschuldigingen aan diens adres ongegrond of op zijn minst onbewijsbaar blijken, dan heeft Hamilton daar weliswaar niet z’n leven mee terug maar wel postuum z’n goede naam. Zoiets is ook wat waard. Anderzijds: als de beschuldigingen wél aannemelijk kunnen worden gemaakt, dan kunnen we daar misschien lering uit trekken voor de toekomst.

    Wat die ‘vrijheid in denken en handelen’ betreft, blijf ik gemengde gevoelens houden – ik heb ook geprobeerd uit te leggen waarom. Als die vrijheid eruit bestond dat beroemdheden (ik bedoel dit in algemene zin, dus zonder me uit te spreken over wat Hamilton wel of niet heeft gedaan) ongestraft mensen – minderjarigen bovendien – die van hen afhankelijk waren, konden molesteren of dwingen tot dingen die ze niet wilden, dan mis ik die vrijheid niet zo. Het is wél zo dat we van het ene uiterste meteen in het andere schieten, en niet alleen op dit specifieke terrein.

      /   Beantwoorden  / 
  3. Ton C. Kroon

    Dank voor je reactie Raymond. Met ‘napraten’ doel ik niet zozeer op het citeren van eerdere uitspraken van anderen, als wel op het meegaan in een ontstane sfeer van verdachtmakingen en weerspreken van verdachtmakingen. Ik neem ten minste niet aan dat je de bronnen zelf gesproken hebt. Anders had je dat vast vermeld. Misschien had ik voor de duidelijkheid daarin iets minder kort door de bocht moeten zijn.

    Ik kan me wel veel voorstellen bij je stellingname dat achteraf rehabiliteren een doel kan zijn van onderzoek. Als er werkelijk serieuze rook is zou het OM niet stil moeten zitten en op zoek moeten naar het vuur. Zelfs bij een dode fotograaf. Maar wat ik begrijp zijn de beschuldigingen niet van vandaag en is er eerder onderzoek gedaan. Dit lijkt mij dan wel het moment om de zaak te laten rusten. Maar goed, daarover kunnen wij eenvoudig van mening verschillen.

    Natuurlijk is niemand er voor dat vrijheid leidt tot molest of dwang. Dat is evident. Vrijheid van handelen moet altijd gepaard worden aan verantwoordelijkheid, een goede ‘opvoeding’ en een breed geaccepteerde moraal. Maar de doorgeschoten moraal van vandaag maakt mensen verkrampt en gooit het kind met het badwater weg. Je vat dat mooi samen in de laatste zin van je reactie. Persoonlijk vind ik die constatering een veel interessanter aspect aan de discussie rond een omstreden persoon dan de ‘vertrouwenskwestie’ rond deze persoon. Want verder dan dat gaan wij niet komen.

    Ik loop regelmatig aan tegen de door bedrijven als Google, Facebook aan de maatschappij opgelegde normen en waarden rond naakt. Een splinter in mijn fotografisch oog kan ik gerust zeggen. Als er al iets positief is aan de situatie rond Hamilton dan is het misschien dat het ons een kans biedt ons af te vragen welke de meest gewenste en de meest gemeenschappelijke moraal is. De moraal waarbinnen Hamilton zijn werk kon doen, of de (naar mijn mening steeds meer opgelegde) moraal waaraan wij ons steeds vaker en gemakkelijk onderwerpen?

    Misschien een leuk onderwerp voor een vervolg?! ;-)

      /   Beantwoorden  / 
  4. Raymond Harper

    Ik denk dat wij het in veel opzichten redelijk eens zijn, Ton. Mijn punt bij het schrijven van dit stukje was natuurlijk: je kunt en mag dergelijke beschuldigingen niet zomaar voor waar aannemen. Aan de andere kant kun je er in een in memoriam ook onmogelijk omheen, zeker niet nu het erop lijkt dat er een verband met ’s mans dood is. Tenzij je iemand postuum dood wilt zwijgen, wat op zichzelf al een impliciete schuldigverklaring is. En hoewel ik dat zelf zoals betoogd te kort door de bocht vind, zullen veel mensen die vermoedelijke zelfmoord als een schuldbekentenis opvatten.

    Of zo’n onderzoek jaren na dato veel zal opleveren, waag ik eveneens te betwijfelen. Maar misschien kan het nu niet meer anders en is het alleen al daarom een poging waard. Tot niet zo heel lang geleden gingen politie en justitie trouwens in veel westerse landen erg nonchalant om met aangiften van aanranding en verkrachting, zeker als het jonge vrouwen versus rijke en/of beroemde mannen betrof. Het korte-rokjesargument, enfin… We moeten denk ik de jaren zestig – die ik zelf niet bewust heb meegemaakt – niet te veel romantiseren. Ik zeg altijd: op Woodstock volgde Altamont. Maar ik beaam volmondig dat we van de weeromstuit in de greep zijn geraakt van een benepen ‘fatsoenscultuur’ (en claimcultuur, trouwens), althans zolang de bewakingscamera draait. En (sociale) media zoals Facebook spelen daarbij zoals je zegt een bedenkelijke rol, door enerzijds bij alles wat naar bloot en/of seks riekt onverbiddelijk aan de noodrem te trekken, en anderzijds het grofste geweld en de ranzigste lastercampagnes ongehinderd doorgang te verlenen.

    Wordt vervolgd… wie weet ;-) Voor kritische tegengeluiden hou ik me altijd aanbevolen!

      /   Beantwoorden  / 
  5. Ton C. Kroon

    Zeker, we zijn het behoorlijk eens zelfs. Kwamen alleen van verschillende kanten aangevlogen…

    Een vervolg in de vorm van een discussie/meer bewustwording rond de invloed van sociale media op de beeldcultuur zou ik zeer toejuichen.

    Tot slot: ik ben alleen kritisch ‘tegen’ met als doel het meer en meer ‘eens’ te worden. Dank voor je reacties!

      /   Beantwoorden  / 
  6. Harriët Teijen

    Interessante discussie tussen twee mensen die zo te zien hun pen met dezelfde geestdrift beroeren als hun camera :-)

      /   Beantwoorden  / 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.