Tip van de week: ‘Extended ISO’

Boven en dikwijls ook onder het standaard ISO-lichtgevoeligheidsbereik van je camera bevinden zich vaak nog hogere respectievelijk lagere waarden. Die waarden worden in het menu vaak aangegeven met de H van High respectievelijk de L van Low. Zo kan het standaardbereik lopen van ISO 200 tot 25.600, en het uitgebreide of extended bereik van ISO 100 tot 102.400. Vroeger kon je soms de hogere waarden alleen instellen bij lagere resoluties, en bij bijvoorbeeld oudere Fujifilm-camera’s was het uitgebreide bereik alleen toegankelijk in het jpeg-formaat. Bij actuele modellen gelden zulke beperkingen doorgaans niet meer.

De vraag is waar zulke uitbreidingen goed voor zijn. Bij de hoge ISO-waarden ligt het vrij eenvoudig. Meestal is de hoogste normale waarde zo’n beetje de kwaliteitsgrens, volgens de fabrikant. Nog hogere waarden zijn er alleen voor als het niet anders kan. Dat ‘H-tje’ in beeld is een soort waarschuwing: alleen gebruiken in geval van nood, anders word je afgestraft. In dit geval met een flink lagere scherpte en een forse portie extra ruis.

Twee detailuitsneden op ware grootte van raw-bestanden, standaard ontwikkeld. Links met de laagste standaardwaarde (ISO 200), rechts met ISO 100 uit het uitgebreide bereik. Voor scherpte en contrast pakt die verlaging nadelig uit.

Twee detailuitsneden op ware grootte van raw-bestanden, standaard ontwikkeld. Links met de laagste standaardwaarde (ISO 200), rechts met ISO 100 uit het uitgebreide bereik. Voor scherpte en contrast pakt die geforceerde verlaging nadelig uit.

Bij de lage ISO-waarden ligt het iets genuanceerder. In principe levert élke camera alleen optimale prestaties bij de laagste standaardwaarde, want die geeft de werkelijke gevoeligheid van de beeldsensor weer. Bij hogere waarden wordt het signaal van de sensor elektronisch versterkt, bij lagere kunstmatig verzwakt. Ook dát kost kwaliteit, in de vorm van scherpte en vaak ook dynamisch bereik, zoals je aan de voorbeeldfoto’s kunt zien. Wél kan zo’n verlaging een (nog) lager ruisniveau opleveren, en soms heb je gewoon een extreem lage waarde nodig om esthetische of creatieve redenen. Maar ga er niet automatisch van uit dat nóg lager dan laagst automatisch nóg beter is dan best.

Lees ook:Tip van de week: ruis voorkomen, ruis genezen
Lees ook:Eerste testresultaten Fujifilm GFX 50S
Lees ook:Tip van de week: laagste ISO-waarde altijd beste?
Lees ook:Tip van de week: hoge ISO
Lees ook:Tip van de week: ruisonderdrukking

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.