Tip van de week: ruis voorkomen, ruis genezen

Links een detailuitsnede uit een testopname met ISO 100, rechts met ISO 102.400.

Links een detailuitsnede uit een testopname met ISO 100, rechts met ISO 102.400.

Net als de analoge filmkorrel van weleer is ruis een fenomeen dat vooral opspeelt bij hogere lichtgevoeligheden. In feite heeft de beeldsensor van je camera slechts één ISO-waarde: de laagste waarde van het normale ISO-bereik (een eventueel extended bereik buiten beschouwing gelaten). Meestal is dat ISO 100 of ISO 200. Bij hogere ISO-waarden (iedere verdubbeling komt overeen met een verdubbeling van de lichtgevoeligheid) wordt het signaal van de sensor elektronisch versterkt. Hoe verder je het signaal opschroeft, hoe meer ‘vervorming’ dat geeft in de vorm van ruis: pixels die uit de pas lopen qua helderheid of kleur (‘kleurruis’).

Het is dus logisch dat lage ISO-waarden een betere beeldkwaliteit geven, niet alleen qua ruis maar ook op de punten scherpte en dynamisch bereik. Moet je tóch de hoogte in, probeer dan in elk geval niet onder te belichten. Met name bij het achteraf lichter maken van krap belichte schaduwpartijen wordt eventuele ruis namelijk snel zichtbaar. Verder speelt de gebruikte camera mee. Camera’s met een grote sensor met relatief weinig megapixels (met als uitschieter de Sony A7S II) zijn in het voordeel tegenover compactcamera’s waarbij 18 of 20 megapixels op een piepkleine sensor zijn gepropt. Verder kunnen nieuwe cameramodellen over het algemeen beter uit de voeten met hoge ISO-waarden dan hun voorgangers van enkele jaren terug – ondanks hun hogere sensorresolutie hebben ze minder last van ruis.

Links een detailuitsnede van een raw-opname met ISO 102.400, rechts de jpeg-versie van dezelfde opname. De ruisonderdrukking van de camera poetst naast ruis ook details weg.

Links een detailuitsnede van een raw-opname met ISO 102.400, rechts de jpeg-versie van dezelfde opname. De ruisonderdrukking van de camera poetst naast ruis ook details weg.

Bij fotograferen in jpeg komt bij hoge ISO-waarden de ingebouwde ruisonderdrukking in actie (bij duurdere cameramodellen kun je zelf instellen wanneer en hoeveel). In de praktijk kun je die ruisonderdrukking echter beter in eigen hand houden, met je reguliere beeldbewerkingsprogramma of speciale software. Met de ruis strijk je ook details glad, dus voorkomen blijft beter dan genezen.

Lees ook:Tip van de week: ruisonderdrukking
Lees ook:Tip van de week: ‘Extended ISO’
Lees ook:Tip van de week: hoge ISO
Lees ook:Tip 32|500: ISO-waarde
Lees ook:Tip van de week: ruis

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.