Portretrecht in de praktijk

Door Bas van Voorst (Van Voorst Juristen)

Ditmaal een gastbijdrage over een lastig onderwerp, zowel voor beroepsfotografen als voor ‘amateurs’. Specialist Bas van Voorst, die regelmatig fotografen juridisch bijstaat, laat zijn licht schijnen over het portretrecht.

Wanneer je een foto maakt, verkrijg je hierop het auteursrecht. Wat dit inhoudt, en welke rechten een op de foto afgebeelde persoon heeft, weten de meeste fotografen echter niet. Om te voorkomen dat je tegen onverwachte schadeclaims aanloopt (of dat er een foto waar jij zelf op staat wordt gepubliceerd terwijl je dit niet wenst), zal hieronder zo concreet en praktisch mogelijk worden uiteengezet welk recht de afgebeelde persoon heeft.

Het auteursrecht van de fotograaf houdt in dat deze als enige het recht verkrijgt om de foto te publiceren of verveelvoudigen. Onder dit laatste wordt zowel het maken van een exacte kopie als bijvoorbeeld een bewerking verstaan. Dit recht ontstaat van rechtswege: je hoeft de foto nergens te registreren of er ‘copyright’ bij te vermelden.

Degene die staat afgebeeld op de foto wordt in het recht de geportretteerde genoemd, en heeft enkele rechten die het auteursrecht van de fotograaf beperken. Het belangrijkste vereiste daarbij is dat diegene herkenbaar moet zijn. Als iemands gezicht goed zichtbaar is, is dit uiteraard het geval. Men spreekt echter ook van een portret als uit een houding of de context kan worden afgeleid wie het is. Als je daarentegen staat afgebeeld in een zeer grote menigte, waardoor je niet kunt worden herkend, is er geen sprake van een portret en kun je je dus niet beroepen op het portretrecht.

Verreweg de meeste mensen staan afgebeeld op foto’s zonder dat ze daarvoor opdracht hebben gegeven. Denk hierbij bijvoorbeeld aan iemand die bij een evenement aanwezig is dat wordt gefotografeerd, of zich op de achtergrond van een selfie bevindt. Je kunt je dan als geportretteerde slechts verzetten tegen publicatie van deze foto wanneer daardoor een redelijk belang wordt geschonden, bijvoorbeeld een commercieel of privacybelang. Hiervan kan sprake zijn als je als model of celebrity normaal betaald zou krijgen voor een dergelijke foto, of wanneer er gênante handelingen in beeld komen. Ook wanneer de geportretteerde zich in een openbare ruimte bevindt, heeft hij/zij nog recht op een zekere mate van privacy.

Wanneer de foto wél in opdracht van de geportretteerde wordt gemaakt, zoals bijvoorbeeld bij een huwelijksreportage, gelden er andere regels. De geportretteerde krijgt dan het recht om kopieën van de foto voor zichzelf te maken en de foto’s in vrienden- of familiekring te delen. Ook heeft de fotograaf dan toestemming nodig om de foto’s zelf te mogen publiceren.

Wil je er als fotograaf zeker van zijn dat de geportretteerde zich niet tegen de publicatie van jouw foto verzet, dan kun je natuurlijk altijd even toestemming vragen! Zo weet je zeker dat je de foto’s zelf op je website mag plaatsen of op social media mag delen. Bij model- en zeker bij naaktfotografie kan een ondertekend modellencontract (model release) een hoop narigheid voorkomen.

Bas van VoorstBas van Voorst, 22 jaar, is werkzaam bij en oprichter van Stichting Van Voorst Juristen. Hier staat hij vaak zelfstandige ondernemers bij, waaronder ook veel fotografen op het gebied van het auteursrecht. Hiernaast is hij hoofdredacteur van het juridische tijdschrift De Juncto en werkzaam bij het in Amsterdam gevestigde juristenkantoor Almonte Leclerc Juristen. Voor vragen of opmerkingen kun je geheel vrijblijvend contact opnemen:

E: B.vanvoorst@vanvoorstjuristen.nl

T: 020 705 1060

Lees ook:Volkert, Ferry en het portretrecht
Lees ook:Auteursrecht op foto bij maker of eigenaar camera?
Lees ook:Tip van de week: plagiaat of beeldcitaat?
Lees ook:Fotograaf baalt van ‘diefstal’
Lees ook:De digitale revolutie (3)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.